دست‌يابى به آنها مىتوانستند هم آب بخش عظيمى از كشور را قطع كنند و هم با غرقه ساختن كشتزارها و آباديها زيان بزرگى به مردم برسانند . اخبار تاريخى و كاوشهاى باستانشناسى در اين منطقه مىرساند كه در دوران ساسانى دست‌كم دو مركز مهم نظامى در سرزمينهاى مشرف يا نزديك به اين تأسيسات وجود داشته ؛ يكى دژى بوده است در سامرا كه در تاريخ روميان به نام SUMER خوانده شده و ديگرى دژى بوده است در قادسيه نزديك سامرا كه آثار آن در كاوشهاى باستانشناسى به نام دژ و باروى قادسيه شناخته مىشود . سامرا شهر سامراى كنونى در كنارهء چپ دجله در فاصله يكصد و سى كيلومترى شمال بغداد است كه از راه آبى دجله اين فاصله بيشتر مىشود . اين شهر بر ويرانه‌هاى شهر ( سرّمن‌رآى ) دوران عباسى كه تا مسافت زيادى بر كنارهء دجله گسترده بود بنا شده . آن شهر عباسى هم در زمان خلافت معتصم پسر هارون الرشيد ، كه در سال 218 هجرى با مرگ برادرش مأمون به خلافت رسيد ، در محل همان سامراى قديم كه معتصم آنجا را به عنوان اقامتگاه خود برگزيده بود ساخته شده بود . معتصم مىخواست پايتخت خود را از بغداد به آنجا منتقل كند از اين‌رو اطرافيان او هم در آن‌جا بناهاى بسيار ساختند چندانكه پس از چندى آن‌جا با نام سرّمن‌رءآ يكى از شهرهاى بزرگ و پرآوازه گرديد ولى دوران شكوفايى آن به نيم قرن هم نكشيد ، و اين را يكى از شگفتيهاى تاريخ شمرده‌اند . به گفتهء حمد الله مستوفى سامرّا در اصل از بناهاى شاپور ذو الاكتاف ( 309 - 379 م . ) بوده است . آميانوس مارسلينوس Ammianus Marcellinus تاريخ‌نگار رومى كه خود همروزگار شاپور بوده و در جنگ ژوليان Julian امپراطور روم با شاپور نيز حضور داشته و رويدادهاى آن جنگ را به رشته تحرير كشيده از سامرا و دژ آن همچون يك بناى موجود و شناخته شده نام برده نه به عنوان يك جاى نوبنياد . هرچند اين دليل بر آن نتواند بود كه از شاپور هم در نوسازى آنجا يا افزودن به تأسيسات دفاعى آنجا كارهاى بزرگى صورت گرفته باشد كه بناى آن را به وى منسوب گردانند .